حسن حسين زاده شانه چى

343

اوضاع سياسى اجتماعى و فرهنگى شيعه در غيبت صغرى (فارسى)

را بيان نموده است . « 1 » از همين خاندان در اين عصر ، شاعر ديگرى نيز ظهور كرد . او محمد بن احمد معروف به ابن طباطبا اصفهانى از نوادگان امام حسن عليه السّلام است كه شاعرى توانا و اديبى ممتاز و داراى تأليفات متعددى در شعر و ادب بود . « 2 » او در اصفهان زاده شد و در آن‌جا زيست و به سال 322 ق درگذشت . « 3 » علىرغم اين‌كه ابن طباطبا در شهر اصفهان ، از مراكز اصلى اهل سنت در آن عصر مىزيست ، در اشعارش ديدگاه‌هاى شيعى خود را ابراز مىنمود . از جمله در يكى از قصايدش به واقعهء غدير و گفتهء رسول خدا دربارهء امام على عليه السّلام ، اشاره كرده است : يا من يسّر لى العداوة ابدها * و اعمد لمكروهى بجهدك اوذر لله عندى عادة مشكورة * فيمن يعادينى فلا تتحير انا واثق بدعاء جدّى المصطفى * لابى غداة غدير خم فاحذر و الله اسعدنا به ارث دعائه * فيمن يعادى او يوالى فاصبر . « 4 » همزمان با او ، شاعر ديگرى در اصفهان مىزيست كه از توانايى خود در ترويج مذهب تشيع بهره مىبرد . وى ابو جعفر احمد كرمانى ، معروف به ابن علويه اصفهانى ( 212 - 320 ق ) ، يكى از نويسندگان پركار شيعه بود كه كتابى به نام الاعتقاد فى الادعيه ( دعاء الاعتقاد ) نوشته بود « 5 » و هشت كتاب ديگر نيز در ادعيه داشت « 6 » و ديوان

--> ( 1 ) . ر . ك : ابن شهر آشوب ، همان ، ج 5 ، ص 185 . ( 2 ) . ر . ك : النديم ، الفهرست ، ص 196 و ياقوت حموى ، معجم الادباء ، ج 3 ، ص 85 و مرزبانى ، معجم الشعراء ، ص 462 . ( 3 ) . امينى ، همان ، ص 340 به نقل از معاهد التنصيص . ظاهرا نويسنده نسمة السحر كه سال 332 ق را سال ولادت او دانسته در نقل از مصدر مذكور دچار اشتباه شده است . ( 4 ) . ثعالبى ، ثمار القلوب ، ص 511 و امينى ، همان ، ص 340 . ( 5 ) . نجاشى ، رجال ، ص 64 و ابن شهر آشوب ، معالم العلماء ، ذيل شرح‌حال ابن علويه . ( 6 ) . ياقوت حموى ، معجم الادباء ، ج 4 ، ص 73 .